Çocuklarda İştahsızlık ve Yemek Seçme Normal mi Ne Zaman Doktora Başvurmalı
12-18 aylık dönem, çocukların yürüme ve konuşma gibi önemli gelişimsel adımlar attığı bir süreçtir. Bu dönemde birçok çocukta iştahsızlık veya yemek seçme davranışları görülebilir ve bu durum genellikle normal gelişimsel bir evrenin parçasıdır. Çocuğunuzun büyüme eğrisini takip etmesi, enerjik olması ve genel sağlık durumunun iyi olması durumunda genellikle endişelenmeye gerek yoktur.
Çocuklarda İştahsızlık ve Yemek Seçme Nedir?
Bu yaş aralığındaki çocuklar, gelişimsel olarak daha bağımsız olma eğilimindedirler. Yemek saatleri de bu bağımsızlık arayışının bir parçası olabilir. İştahsızlık, çocuğun yaşına ve enerji ihtiyacına göre yeterli miktarda besin almaması anlamına gelirken, yemek seçme belirli yiyecekleri reddetme veya sadece belirli yiyecekleri tercih etme durumudur.
Bu durumlar genellikle geçicidir ve çocuğun büyüme hızının yavaşlaması, yeni beceriler kazanması veya dikkatini başka şeylere vermesi gibi faktörlerle ilişkilidir. Ebeveynler için endişe verici olsa da, çoğu zaman çocuğun doğal gelişiminin bir parçasıdır.
12-18 Aylık Çocuklarda İştahsızlık ve Yemek Seçme Nedenleri
Bu dönemdeki iştahsızlık ve yemek seçme davranışlarının birçok farklı nedeni olabilir:
- Büyüme hızının yavaşlaması: Bebeklik dönemindeki hızlı büyüme hızı bu yaşta yavaşlar, dolayısıyla çocuğun kalori ihtiyacı da azalır.
- Bağımsızlık isteği: Çocuklar kendi tercihlerini belirlemeye başlar ve yemek konusunda da kendi kararlarını vermek isteyebilirler.
- Yeni tatlara alışma süreci: Yeni yiyecekleri deneme konusunda isteksiz olabilirler.
- Diş çıkarma: Ağrı ve rahatsızlık nedeniyle yemek yemekten kaçınabilirler.
- Hastalıklar: Soğuk algınlığı, kulak enfeksiyonları veya diğer hafif hastalıklar iştahsızlığa neden olabilir.
- Yorgunluk veya aşırı uyarılma: Yemek saatinde çok yorgun veya çevresel olarak aşırı uyarılmış olmak iştahı etkileyebilir.
- Yemek rutini eksikliği: Düzenli yemek ve ara öğün saatlerinin olmaması iştahı olumsuz etkileyebilir.
- Sıvı alımı: Yemek öncesi veya sırasında çok fazla süt veya meyve suyu içmek tokluk hissi yaratabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı
Çocuğunuzda iştahsızlık veya yemek seçme davranışları gözlemliyorsanız ve aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçı varsa bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvurmanız önemlidir:
- Çocuğunuzun kilo alımı durduysa veya kilo kaybı yaşanıyorsa.
- Büyüme eğrisinde belirgin bir düşüş varsa.
- Çok halsiz, uyuşuk veya normalden daha az enerjik görünüyorsa.
- Sık sık hastalanıyor veya enfeksiyon geçiriyorsa.
- Yemek reddiyle birlikte kusma, ishal, karın ağrısı gibi ek sindirim sistemi sorunları varsa.
- Yemek yemeyi tamamen reddediyor veya sadece çok sınırlı sayıda besini kabul ediyorsa.
- Gelişimsel gecikmeler (yürüme, konuşma gibi) gözlemleniyorsa.
- Yemekle ilgili belirgin bir korku veya tiksinti gösteriyorsa.
Bu durumlarda, bir hekimin değerlendirmesi, altta yatan tıbbi bir neden olup olmadığını anlamak ve uygun yönlendirmeleri yapmak açısından kritik öneme sahiptir.
Hangi Bölüme Başvurmalı
Çocuğunuzdaki iştahsızlık veya yemek seçme endişeleri için öncelikle bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurmanız gerekmektedir. Randevu için Aile Sağlığı Merkezleri’nden sevk alabilir veya doğrudan MHRS sistemi üzerinden Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümünden randevu oluşturabilirsiniz. Acil durum işaretleri varsa, vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulmalıdır.
Çocuklarda İştahsızlık ve Yemek Seçme Durumunda Neler Yapılabilir
Çocuğunuzun iştahsızlık veya yemek seçme davranışlarıyla başa çıkmak için evde uygulayabileceğiniz bazı yöntemler şunlardır:
- Düzenli yemek saatleri oluşturun: Günde üç ana öğün ve iki ara öğün olmak üzere düzenli bir beslenme programı uygulayın.
- Yemek süresini sınırlayın: Her öğün için yaklaşık 20-30 dakika yeterlidir. Bu sürenin sonunda yemese bile tabağı kaldırın.
- Küçük porsiyonlar sunun: Çocuğunuzun tabağına az miktarda yiyecek koymak, onu bunaltmaktan kaçınmanıza yardımcı olur. İsterse daha fazlasını isteyebilir.
- Yemekleri ilgi çekici hale getirin: Yiyecekleri farklı renklerde ve şekillerde sunarak çocuğunuzun ilgisini çekmeye çalışın.
- Yemekleri birlikte hazırlayın: Çocuğunuzu yemek hazırlama sürecine dahil etmek, yiyeceklere karşı merakını artırabilir.
- Yeni yiyecekleri tekrar tekrar sunun: Bir yiyeceği reddetse bile birkaç gün sonra tekrar sunmaktan çekinmeyin. Bir çocuğun yeni bir tadı kabul etmesi 10-15 deneme gerektirebilir.
- Örnek olun: Ailece birlikte yemek yemek ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları sergilemek çocuğunuz için iyi bir model oluşturur.
- Yemek öncesi sıvı alımını sınırlayın: Yemekten en az bir saat önce ve yemek sırasında aşırı süt veya meyve suyu vermekten kaçının.
- Zorlamaktan kaçının: Çocuğunuzu yemek yemeye zorlamak veya ceza vermek, yemekle ilgili olumsuz bir ilişki geliştirmesine neden olabilir.
- Yemek dışı ödüller kullanın: Yemeği ödül veya ceza aracı olarak kullanmayın.
Sık Sorulan Sorular
Çocuğum sadece süt içmek istiyor, yemek yemiyor ne yapmalıyım?
12-18 aylık bir çocuğun ana besin kaynağı katı gıdalar olmalıdır. Aşırı süt tüketimi, çocuğun midesini doldurarak iştahsızlığa neden olabilir. Günlük süt miktarını sınırlayarak (yaklaşık 500-700 ml) ve sütün ana öğünlerden sonra verilmesine özen göstererek katı gıdalara yönlendirmeye çalışın.
Çocuğum her şeyi eliyle yemek istiyor, kaşık kullanmıyor, bu normal mi?
Evet, bu yaşta çocukların yiyecekleri elleriyle keşfetmek istemesi oldukça normaldir ve gelişimsel bir adımdır. Kendi kendine yemek yeme becerilerini geliştirmesine izin verin. Kaşık kullanmayı teşvik etmek için ona kendi kaşığını verin ve sizin nasıl kullandığınızı göstererek örnek olun.
Çocuğum yemek sırasında çok dağıtıyor, ne yapmalıyım?
Yemek sırasında dağıtma, bu yaştaki çocukların yiyecekleri keşfetme ve motor becerilerini geliştirme yöntemlerinden biridir. Sabırlı olun ve çocuğunuzun yiyeceklerle oynamasına bir miktar izin verin. Yemek sonrası temizliği kolaylaştırmak için mama sandalyesi altına bir örtü serebilirsiniz.
Çocuğum sürekli aynı yiyecekleri yemek istiyor, başka bir şey denemiyor.
Bu durum ‘yiyecek neofobisi’ olarak adlandırılabilir ve birçok çocukta görülür. Çocuğunuzun sevdiği yiyeceklerin yanına çok küçük porsiyonlarda yeni yiyecekler ekleyerek denemeye teşvik edin. Yeni yiyecekleri sunarken sabırlı olun ve baskı yapmayın; zamanla farklı tatlara alışabilir.
Kapanış
12-18 aylık çocuklarda iştahsızlık ve yemek seçme durumları, genellikle gelişimsel sürecin doğal bir parçasıdır ve çoğu zaman geçicidir. Çocuğunuzun genel sağlık durumu iyi, enerjik ve büyüme eğrisi normalse endişelenmeye gerek yoktur. Ancak, herhangi bir şüpheniz veya endişeniz varsa, doğru değerlendirme ve yönlendirme için mutlaka bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına danışmanız önemlidir.