Yabancı bir cismin neden olduğu akut hava yolu tıkanıklığının yönetimi, acil hayat kurtarıcı manevralar ile klinik stabilizasyon arasındaki boşluğu dolduran sistematik bir yaklaşım gerektirir. Bu durum, tüm yaş gruplarında önemli bir ölüm veya sekel nedeni olmaya devam etmekte; hem tıkanıklığın fizyolojik mekanizmalarının hem de müdahale için doğrulanmış protokollerin net bir şekilde anlaşılmasını zorunlu kılmaktadır. Avrupa Resüsitasyon Konseyi ve Amerikan Kalp Cemiyeti’ninkiler de dahil olmak üzere güncel uluslararası kılavuzlar, triyajdaki birincil adım olarak hafif ve şiddetli hava yolu tıkanıklığı arasındaki ayrımı vurgulamaktadır.
Hastanın hafif bir tıkanıklıkla başvurduğu vakalarda, kişiler genellikle konuşabilir, güçlü bir şekilde öksürebilir ve nefes alabilirler. Bu senaryoda fizyolojik öncelik, hastayı öksürmeye devam etmesi için teşvik etmektir; çünkü etkili bir öksürük, herhangi bir harici fiziksel manevradan önemli ölçüde daha yüksek ekspirasyon sonu basıncı oluşturur. Klinik uygulamacılar ve çevredekiler bu doğal çabalara müdahale etmekten kaçınmalıdır; zira sırt vuruşları gibi manuel müdahaleler, yabancı cismi yanlışlıkla daha riskli bir konuma kaydırarak kısmi tıkanıklığı tam tıkanıklığa dönüştürebilir. Klinik kötüleşmenin erken belirtilerini saptamak için bu aşamada hastanın solunum çabasının ve oksijen satürasyonunun sürekli izlenmesi esastır.
Tıkanıklık şiddetli hale geldiğinde; hastada sessiz öksürük, konuşamama, siyanoz (morarma) ve boynu tutma şeklinde evrensel boğulma belirtisi gibi solunum sıkıntısı emareleri görülür. Bu noktada, hipoksik beyin hasarını ve ardından gelişebilecek kalp durmasını önlemek için acil fiziksel müdahale zorunludur. Bilinci açık yetişkinler ve bir yaşından büyük çocuklar için protokol; beş sırt vuruşu ve ardından yaygın olarak Heimlich manevrası olarak bilinen beş karın itme (abdominal thrust) dizisini emreder. Sırt vuruşları, cismin dışarı atılmasında yer çekiminden yararlanmak için hasta öne eğilmiş durumdayken, kürek kemikleri arasına el ayasıyla uygulanmalıdır. Sırt vuruşları başarısız olursa, hastanın arkasında durup Epigastrik (mide) bölgeye yukarı ve içe doğru basınç uygulayarak karın itme manevrası gerçekleştirilir. Bu eylem, tıkanıklığa neden olan yabancı cismi (yemek vb.) yerinden oynatmak için bir öksürüğün gücünü taklit ederek göğüs içi basıncı artırır.
Hamile kadınlar veya morbid obezler gibi özel popülasyonlarda, fetüse zarar vermemek veya karın bölgesini kavrayamamak nedeniyle karın itme yerine göğüs itme (chest thrust) uygulanmalıdır. Hasta bilincini kaybederse, uygulayıcı derhal kardiyopulmoner resüsitasyona (kalp masajı) geçmelidir. Bu durumda odak noktası, hava yolunu temizlemekten ziyade sistemik perfüzyonu sürdürmeye kayar. Kurtarıcı soluklar sırasında hava yolu her açıldığında, klinisyen orofarenkste yabancı cismi aramalıdır; ancak cismi larenksin (soluk borusunun) daha derinlerine itme riski yüksek olduğunda, körlemesine parmakla süpürme yeni kılavuzlara göre artık önerilmemektedir.
Boğaza Yabancı Cisim (Yemek) Tıkanmasında Müdahele Şeması
