Hepsaglik

Diyaliz nedir? Diyaliz nasıl gerçekleşir?

Diyaliz nedir? Diyaliz nasıl gerçekleşir?
Decrease Font Size Increase Font Size Yazı Boyutu Makaleyi Yazdır
       

Diyaliz nedir? Diyaliz çeşitleri ve diyalizin çalışma mekanızması

 

Böbrekleriniz kanınızdan atıkları, fazla sıvıyı ve toksinleri atmaya yarar. Ayrıca kan hücrelerinin üretimi ve kemik sağlığı için de oldukça önemlidir. Böbreklerin doğru bir şekilde çalışmaması halinde kanda zararlı maddeler birikir, kan basıncı yükselir ve vücut dokularında fazla sıvı birikir. Bu da ödem adı verilen şişkinliğe neden olur.

Böbrekleriniz yeterli çalışmadığında diyaliz tedavisi veya böbrek nakli gerekir.

Diyaliz Nedir?

 

Diyaliz özel bir makine yardımıyla kandaki atıkların, tuzun ve fazla sıvının atılmasına yarayan böbrek hastaları için hayati öneme sahip bir tedavi yöntemidir. Bu uygulamada kan normal ve sağlıklı dengesine kavuşturulur. Diyaliz böbreğin önemli fonksiyonlarını üstlenir.

Farklı diyaliz türleri bulunmaktadır. Bunlar:

  • Hemodiyaliz: Diyalizör ve diyaliz makinesi yardımıyla kanın filtrelenmesi,
  • Periton Diyalizi: Karın bölgesine özel bir temizleme solüsyonunun yerleştirilmesinin ardından kanın vücut içinde filtrelenmesi.

Hemodiyaliz ve Böbrekler

 

bobrek yetmezligiHemodiyaliz süresince hasta, böbreklerin kanı filtreleme görevini üstlenen bir makineye bağlanır. İlk seanstan önce doktor kan damarlarından birinde bir giriş yolu oluşturarak her ziyarette makinenin aynı yerden bağlanmasını sağlar. Buna vasküler giriş adı verilir. Vasküler giriş vücudunuzdan kanın alınacağı ve daha sonra geri verileceği bir bölgede bulunur. Bunun yöntemleri şunlardır:

  • Fistula adı verilen, daha geniş bir kan damarı bölgesi yaratmak için bir arterin damara bağlanması işlemi,
  • Yumuşak bir plastik tüp yardımıyla arterin damara birleştirilmesi,
  • Boyun veya bacaktaki kasık bölgesindeki geniş bir damara ince bir plastik tüp yerleştirilmesi. Bu giriş türü geçici bir yöntemdir.

Hasta geçici veya kalıcı bir girişe ihtiyaç duyuyor olabilir. Giriş türü ve hastanın bu girişe ne kadar ihtiyaç duyacağı kişiden kişiye değişmektedir. Uzmanlar genellikle girişleri ilk seanstan 1 hafta ila 1 ay öncesinde açma ihtiyacı hissederler. Bunun nedeni açılan bölgenin etkin bir şekilde kullanılabilmesi için iyileşmenin sağlanmasıdır.

Hemodiyaliz seansı süresince kan makine içindeki özel bir filtre yardımıyla akar. Filtre kandaki atıkları ve ekstra sıvıyı temizler ancak potasyum ve sodyum gibi gerekli minerallerin dengesini korur. Kan temizlendiğinde vücuda geri verilir.

Bazı hastalar haftada birkaç kez diyaliz seansına ihtiyaç duyabilir. Her seansın ne kadar süreceği şunlara bağlıdır:

  • Böbreklerin ne kadar iyi çalıştığı,
  • Son diyaliz seansından sonra ne kadar sıvı alındığı,
  • Son diyaliz seansından sonra kanda ne kadar atık toplandığı,
  • Hastanın kilosu,
  • Kullanılan diyaliz makinesinin türü

Periton Diyalizi ve Böbrekler

 

Peritoneal diyalizde filtre olarak karın bölgesi duvarı kullanılır ve kan temizlenir. Bu yöntemde hasta uyurken, çalışırken veya günlük aktivitelerini devam ettirirken kanın temizlenmesi sağlanabilir.

İlk Peritoneal diyaliz seansından önce karın bölgesinde giriş oluşturulması için cerrahi müdahale gerekir. Ameliyat sırasında göbek deliğinin kenarında küçük bir kesik oluşturulur. Kateter ismi verilen plastik bir tüp bu giriş üzerinden mide ve yakındaki organların etrafına yerleştirilir. Buna Peritoneal oyuk adı verilir.

Diyaliz tedavisinin zamanı geldiğinde katetere diyalisat adı verilen bir temizleme solüsyonu yerleştirilir. Bunun nasıl yapılacağı sağlık görevlisi tarafından tarif edilir.

Periton diyalizi üç aşamadan oluşur:

  • Doldurma: Diyaliz solüsyonu kateter üzerinden göbeğinize akıtılır.
  • Bekleme: Kandaki atık maddeler ve ekstra sıvı Peritoneal oyuktaki ince dokudan geçerek diyaliz solüsyonuna gelir. Diyaliz solüsyonunun göbekte kalma süresine bekleme süresi adı verilir. Bekleme süresi 4-6 saat arasında değişir.
  • Boşaltım: Diyaliz solüsyonu boşaltıldığında kandaki atık ve ekstra sıvı da boşaltılmış olur.

Doldurma ve boşaltma süreçleri yaklaşık 30-40 dakika sürmektedir. Bu işleme günde 4 kez ihtiyaç duyulabilir. Peritoneal diyalizin iki türü vardır. Bunların her birinin doldurma-boşaltma programı farklıdır.

  • Sürekli Ambulatuvar Peritoneal Diyaliz (CAPD): Bu diyaliz türü makine olmadan gerçekleştirilir. Katetere diyaliz solüsyonu yerleştirilir ve bundan sonra hasta uyuyabilir veya günlük aktivitelerini gerçekleştirebilir. Bunun gün içerisinde 4-5 kez yapılması gerekebilir.
  • Sürekli Döngüleyici Destekli Peritoneal Diyaliz (CCPD): Bu diyaliz türünde solüsyonun göbeğinize doldurulup boşaltılması için (genellikle hasta uyurken) döngüleyici isimli bir makine kullanılır.

Böbrek Diyalizi Kimlere Uygulanır?

 

Böbrek diyalizi son aşama böbrek hastalığı veya kalıcı böbrek yetmezliği bulunan kişiler için gereklidir. Böbrek fonksiyonlarının yaklaşık %85-%90’ının yitirilmesiyle diyaliz gereksinimi ortaya çıkar. Geçici diyaliz ise bazı özel durumlarda uygulanır.

Hemodiyaliz son aşama böbrek hastalarında en sık uygulanan tedavidir. Ancak diyalize girmesi gereken çocuklara çoğunlukla Peritoneal diyaliz uygulanır.

Diyaliz sırasında ne olur?

 

Diyaliz tek başına ağrı veya rahatsızlık oluşturmaz. Ancak bazı hastalarda tansiyon düşebilir. Bu da baş ağrısı, kas ağrısı, mide bulantısı ve kusmaya neden olabilir. Ancak bu etkiler birkaç seanstan sonra ortadan kalkar.

Diyaliz sırasında hastanın enerjisi düşebilir ve yorgun hissedilebilir. Ayrıca diyaliz hastalarında depresyon gibi etkiler görülebilmektedir. Diyaliz hastasıysanız ve ruhen iyi hissetmiyorsanız doktorunuzla görüşünüz.

Peritoneal diyaliz için klinikte bulunma zorunluluğu olmadığından bağımlılık azalır. Hasta günlük aktivitelerine belirli ölçüde devam edebilmektedir.

Diyalize gitmezsem ne olur?

 

Diyaliz böbrek yetmezliği için tam anlamıyla bir tedavi değildir. Diyalizi keserseniz böbrekleriniz işlev kaybına devam edecektir. En az bir çalışan böbrek olmadan yaşam mümkün değildir. Bu nedenle diyaliz hayati öneme sahiptir.

 

 

     
    hs-yorum  

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir