F. İkiz

Alzheimer hastalığı, risk faktörleri ve belirtileri

Makale Düzeyi:  8 / 10
Düzey Filtrele: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
?
Decrease Font Size Increase Font Size Yazı Boyutu Makaleyi Yazdır
       

  ALZHEİMER HASTALIĞI, BULGULARI VE BU HASTALIĞI TETİKLEYEN ETKENLER

 

Alzheimer hastalığı

Alzheimer Hastalığı – Zihinsel Kayıp

Alzheimer, beyindeki dejeneratif değişiklikler sonucu beynin bazı bölümlerinde küçülmeler ve bu dejeneratif değişiklikler sonucu da zihinsel gerilemeye neden olan; unutkanlıkla karakterize nörolojik bir hastalıktır. Aynı zamanda demansın (sosyal hayatı etkileyecek düzeyde zihinsel gerileme) en sık nedenidir. Alzheimer hastalığı geri dönüşümü olmayan ve devamlı ilerleyen bir hastalıktır. Alzheimer hastalığı, halk arasında bunama olarak da bilinir.

Birçok kişi unutkanlığından yakınmaktadır. Yaşlı insanlarda unutkanlık durumu yıllar geçtikçe artmaktadır. Hatta bazen Alzheimer denen bu hastalık çoğu yaşlı insanın hayatını etkilemekte ve hayat kalitesini düşürmektedir.

Alzheimer hastalığı hem erkek hem de kadınlarda genellikle 65 yaşından sonra görülebilen bir hastalıktır. Fakat yapılan araştırmalarda bu hastalığın insidansının kadınlarda daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Alzheimer hastalığı (bunama)  nedenleri arasında kalıtsal faktörler, beyin hücrelerinin ölümü, beyin de protein birikimi gibi faktörler gösterilmektedir. Fakat Alzheimer hastalığının tam nedeni bulunamamıştır. Yaş ilerledikçe Alzheimer hastalığının görülme ihtimali artmaktadır. Bunlar makalemizin devamında detaylı olarak işlenecektir.

Alzheimer hastalığının belirtileri;

Alzheimer Hastalığının Erken Dönem Belirtileri:

  • Hafif seyirli unutkanlık belirtilerinin görülmesi
  • Yeni bilgileri öğrenme, değerlendirme ve akılda tutmada güçlük
  • Aynı şeyleri defalarca kez sormak
  • Günlük ve sosyal yaşamındaki becerilerinde gerilemeler görülmesi
  • Konuşmada bozulmalar ve konuşma güçlük

Alzheimer Hastalığının Hafif Dönemi:

  • Unutkanlık erken evreye göre daha da ilerlemiştir.
  • Yakın zamanda gerçekleşen olayları hatırlamakta güçlük çekilmesi
  • Eski hafıza yok olmaz. Eski hafıza çoğunlukla normal kalır.
  • Cisimleri olmadık yerlere saklama ve bulamama
  • Şahsi eşyaları sık sık kaybetme durumları

Alzheimer Hastalığının Orta Dönemi:

  • Hasta tek başına hayatını sürderemez. Hastalık oldukça şiddetlenmiştir.
  • Gündelik hayatında yakınlarının yardımına muhtaçtır
  • Uzak hafızanın bozulmaya başlaması bu evrede olur.
  • Tanıdığı, alışık olduğu ortamlarda dahi kaybolma
  • Eğitim derecesine bakmaksızın hesaplama kabiliyetini yitirmesi

Alzheimer Hastalığının Ağır Dönemi:

  • Ağır dönemde, en temel zihinsel yetenekler yok olmuştur.
  • Hasta tümüyle bakıma muhtaçtır
  • Hastağa yatağa bağımlı haldedir.

Eğer yukarıdaki  hafif veya erken belirtiler sizde görülüyorsa bir nöroloji uzmanına başvurmanız gerekir. Yukarıdaki belirtilerin kesin sebebinin Alzheimer olduğunu saptamak için bazı tetkiklerin yapılması gerekmektedir.

Alzehimer Hastalığının Yaşla İlişkisi

Alzheimer Hastalığının Yaşa Bağlı <span class='title' title='Zamanla ilerleme süreci, ilerleyiş...'></p>
<p class=progresyonu” width=”600″ height=”500″ /> Alzheimer Hastalığının Yaşa Bağlı progresyonu (Şekil 1)

Şeklide 1de gösterilmek üzere, Alzheimer hastalığı akut olarak gelişen bir hastalık değildir. Alzheimer hastalığı kronik bir sürecin ürünüdür. Zamanla beyin dokusundaki subkortikal, temporaparietal vb. özel alanların dejeneratif kaybı sonucu yavaş yavaş bilişsel yeteneklerde kayıp meydana gelir. Bilişsel yeteneklerde kaybın klinik olarak ortaya çıkması şekil 1 de eflatun ile işaretlenmiştir. Yaşla ilişkisi açısıdan şu istatistiksel veriyi de paylaşmakta fayda var:

  • 65-69 yaş: %0-5 Alzheimer ihtimali
  • 70-74 yaş: %5 Alzheimer “
  • 75-79 yaş: %5-10 Alzheimer “
  • 80-84 yaş:  %10-15 Alzheimer “
  • 85-89 yaş: %20-25 Alzheimer “
  • 90-94 yaş: %30 Alzheimer “
  • 95-99 yaş: %45Alzheimer “

 

Kognitif bulguların kaybından bahsediliyor. Kognitif bulgular ne demektir?

Kognitif bulgular kişinin yaşamına devam edebilmesi için gerekli olan bilişsel farkındalığın ve yeteneğin tümüdür. Kognitif bulgular; hafıza, dikkat, lisan, devam ettirici fonksiyonlar, görsel-uzaysal kabiliyetler, yapılandırabilme yeteneği, praksi (beceri) ve gnozi (tanıma) olarak sıralanabilir. Kişinin yaşamına sağlıklı olarak devam edebilmesi ve kendi kendini idare edebilmesi için bu fonksiyonların yerinde olması gerekir. Bunlardan bazılarının kaybı farklı klinik tablolar doğuracaktır. Örneğin kognitif bulgulardan gnozi (tanıma) yeteneğinin kaybolması sonucu kişi çevresindeki kişileri tam anlamı ile idrak edemez. Bu kişilerde tanıma yeteneği bozulmuştur. Kognitif bulguların tamamen kaybına bağlı olarak DEMANS dedilen klinik olarak son evre ile karşılaşılır. Kişi artık bağımlı ve bakıma muhtaçtır. Kognitif bozukluk kaybı genellikle kortex dejenerasyonu ile ilişkilidir.

 

Beyinde ne oluyor da Alzheimer gibi bir tabloyla karşılaşıyoruz? Alzheimerın Mekanizması nedir?

Makalemizin en başından beri dejenerasyondan ve sinir hücrelerinin kaybından bahsettik. Biraz da Alzheimer hastalığının mekanizmasından bahsedelim. Alzheimer hastalığının progresyonunda bazı histopatolojik değişimler söz konusudur. Amiloid prokürsor proteinlerinin işleyiş biçiminin bozulmasına bağlı olarak  Beta-Amiloid’ler oluşur. Beta-Amiloid‘ler (β-Amyloid) daha sonra Beta-Amiloid Plaklara dönüşürek nöron (sinir) hücrelerinde TOKSİK etki yapar. Bu toksik etki sonucu nöron hücrelerinin ölümü gerçekleşir. Diğer taraftan intranöronal helix yapısal form bozulması ile normal hücreler yerini nörofibril tangles isimli patolojik nöron hücrelerine bırakacaktır. Bu süreçlerin sonunda, Alzheimer hastalığında dejenerasyona bağlı olarak beyin kıvrımlarında genişlemeler ve seyrelmeler olacaktır. Buda zihinsel yeteneklerin azalması demektir. Buradaki açıklamalar her ne kadar zihnimizde bu hastalığın nedenine dair bir şema oluştursada, bu hastalığının patogenezi tam anlamıyla aydınlatılamamıştır.

Alzheimer Hastalığı Genetik midir?

Alzheimer hastalığının otozomal dominant geçen bir hastalık olduğu bilimsel çalışmalar sonucu gösterilmiştir. Bu hastalığın genetik alt yapısı mevcutur. Kromozom denen DNA yumakları üzerindeki  21q21, 14q24.3 ve 19ccnq13.2 kolları gibi bazı genlerin ailesel olarak geçtiği ve Alzheimer’a neden olduğu gösterilmiştir.

Alzheimer hastalığını tetikleyen nedenler? (Alzheimer risk faktörleri)

  1. Yaşlanma
  2. Cinsiyet (K)
  3. Ateroskleroz (Damar sertleşmesi)
  4. İnme
  5. Şeker Hastalığı (Diyabet)
  6. Sigara ve Alkol kullanımları
  7. Depresyon ve psikolojik travma halleri
  8. Kolestrol değerlerindeki anlamlı yükseklikler
  9. Aşırı yağlı yemek profili
  10. Apo E4 denen protein değerleri (Lab)
  11. Serumdaki homosistein denen aminoasitin kandaki değeri (Lab)
  12. Kafa taravması veya bilişsel kayıplar
  13. Düşük eğitim düzeyleri

Alzheimer hastalığının tedavisi;

Bu hastalığın tam bir tedavisi yoktur. Yapılan tedavi ile bu hastalıktan tam olarak kurtulmak mümkün değildir. Bu hastalığın tedavisi için erken tanı çok önemlidir. Çünkü hastalığın tedavisine ne kadar çabuk başlanırsa Alzheimer’ın progresyonu o derecede yavaşlatılmış olur. Alzheimer hastalığında tedavinin primer amacı,  hastanın hayat kalitesini artırmak ve onu sosyal hayatına geri kazandırabilmektir. Ayrıca kişinin kendi ihtiyaçlarını kendi giderebilmesi ve bağımsız olması, hem kendisi hem de çevresi açısında oldukça önemlidir.

 

Dr. Fatih İkiz – Hepsaglik.net

 

     
    hs-yorum  

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir